Bu yazıyı paylaş
Uzun dönem kiralama sözleşmelerinde periyodik bakım, lastik değişimi, kasko ve trafik sigortası ile araç muayenesi kural olarak kiralayan şirkete aittir; yakıt, köprü ve otoyol geçişleri, trafik cezaları ve kullanıcı kaynaklı hasarlar ise kiracıya kalır. Ancak bu dağılım mevzuatla değil sözleşmeyle belirlendiği için firmadan firmaya değişir. Kritik olan, teklifteki aylık bedelin hangi kalemleri kapsadığını imzadan önce madde madde görmektir. Aşağıda uzun dönem kiralama paketlerinde sorumluluğun nasıl bölündüğünü, hangi maddelerin pratikte sorun çıkardığını ve sözleşmede nelere bakılacağını anlatıyoruz.
Uzun dönem kiralama paketinde neler var, neler yok?
Piyasada standart bir paket tanımı yok; yaygın uygulama ise oldukça öngörülebilir. Aşağıdaki tablo, Türkiye’de sunulan operasyonel kiralama tekliflerinde kalemlerin genellikle hangi tarafta durduğunu gösteriyor. Tabloyu kendi teklifinizle yan yana koyup farkları işaretlemek, karşılaştırmanın en hızlı yolu.
| Kalem | Genellikle kimde | Sözleşmede bakılacak nokta |
|---|---|---|
| Periyodik bakım | Kiralayan şirket | Yetkili servis zorunluluğu, randevu süresi |
| Lastik değişimi | Kiralayan şirket | Yıllık takım sayısı, diş derinliği eşiği, marka sınıfı |
| Kasko ve trafik sigortası | Kiralayan şirket | Muafiyet tutarı, yılda kaç hasar hakkı |
| Araç muayenesi ve egzoz ölçümü | Kiralayan şirket | Randevu ve araç teslim sorumluluğu |
| MTV ve trafik sigortası yenilemesi | Kiralayan şirket | Zam durumunda bedelin yansıtılıp yansıtılmayacağı |
| Yol yardımı ve ikame araç | Kiralayan şirket | İkame aracın segmenti ve kaç günde sağlandığı |
| Yakıt, HGS/OGS, otopark | Kiracı | Geçiş borçlarının faturalandırma yöntemi |
| Trafik cezaları | Kiracı | Bildirim süresi ve hizmet bedeli eklenip eklenmediği |
| Kullanıcı kaynaklı hasar | Kiracı | Normal aşınma tanımı ve iade hasar tarifesi |
Modelin genel işleyişini ve kimler için uygun olduğunu uzun dönem kiralamanın nasıl çalıştığı yazımızda anlatmıştık; burada doğrudan sorumluluk paylaşımına odaklanıyoruz.
Periyodik bakım kime ait, hangi servise gidilir?
Bakım bedeli aylık kiraya dahildir, ancak aracı servise götürme sorumluluğu genellikle kiracıdadır. Sözleşmelerde bakım kilometresinin aşılması halinde masrafın kiracıya döndüğüne dair madde sık görülür: üretici aralığı 15.000 kilometreyse ve araç 20.000’de servise girerse, arada oluşan motor veya şanzıman hasarı kapsam dışına çıkabilir.
İkinci kontrol noktası servis seçimidir. Çoğu firma yetkili servis zorunluluğu koyar; bazıları anlaşmalı özel servis ağı kullanır. Bu ayrım, aracı iade ettikten sonra sizi ilgilendirmese de kullanım süresince randevu bekleme süresini ve işin kalitesini belirler. Bakım kapsamının hangi kalemleri içerdiğini periyodik bakım yazımızdaki listeyle karşılaştırmak işe yarar; teklifte yalnızca yağ ve filtre sayılıyorsa fren hidroliği, polen filtresi, triger gibi kalemlerin kimde olduğunu sormak gerekir.
Aracın hasar nedeniyle uzun süre serviste kalması hâlinde ikame araç hakkı devreye girer. Bu hakkın kaç gün içinde ve hangi segmentte sağlandığı sözleşmede yazılıdır; ikame aracın bir alt segmentten verilmesi yaygın bir uygulamadır. Kullanım ihtiyacınıza uymuyorsa bu madde baştan müzakere edilmelidir.
Lastik dahil mi, kaç takım veriliyor?
Lastik, uzun dönem kiralamada en çok yanlış anlaşılan kalem. Paketlerin çoğu lastiği kapsar ama kapsam bir sayıya bağlanır: sözleşme süresi boyunca belirli sayıda takım ya da yıllık bir hak. Kış lastiği uygulamasının beş aya çıkmasıyla birlikte bu madde daha da önemli hâle geldi, çünkü iki takım kullanım artık standart bir ihtiyaç.
Bakılacak üç ayrıntı var. Birincisi değişim eşiği: lastik diş derinliği kaç milimetreye indiğinde yenileniyor? İkincisi marka sınıfı: paket ekonomik segmenti kapsıyorsa üst sınıf lastik istediğinizde fark ödemesi çıkar. Üçüncüsü hasar ayrımı: yola bağlı patlama ile kaldırıma vurma sonucu yan duvar hasarı farklı değerlendirilir, ikincisi genellikle kiracıya yazılır.
Sigorta kimin adına, hasar durumunda muafiyeti kim ödüyor?
Araç kiralayan şirketin mülkiyetinde olduğu için kasko ve trafik sigortası poliçeleri de o şirket adına düzenlenir. Kiracı açısından önemli olan poliçenin kimde olduğu değil, hasar anında cebinden ne çıkacağıdır. Burada iki kavram belirleyici: muafiyet tutarı ve yıllık hasar hakkı.
Muafiyet, her hasarda kiracının üstlendiği sabit tutardır. Hasar hakkı ise yıl içinde kaç kez muafiyetsiz veya indirimli hasar bildirimi yapılabileceğini gösterir; bu hak aşıldığında bedel tamamen kiracıya geçebilir. Teklifleri karşılaştırırken aylık bedelden çok bu iki değere bakmak gerekir, çünkü düşük kira genellikle yüksek muafiyetle dengelenir. Muafiyet mantığını sigorta ve muafiyet yazımızda örneklerle açıkladık.
- Tutanak şartı: çoğu sözleşme kaza tutanağı veya alkol raporu olmadan hasarın kapsam dışı kaldığını yazar.
- Bildirim süresi: hasarın kaç saat içinde bildirileceği maddesi, gecikmede bedeli kiracıya yükler.
- Cam, far, ayna: küçük hasarlar ayrı tarifeye tabi olabilir; cam hasarında muafiyet uygulanmaması yaygın bir avantajdır.
- Anahtar kaybı: neredeyse her sözleşmede kiracıya aittir ve maliyeti yüksektir.
Kilometre, erken çıkış ve iade: sürprizlerin çıktığı üç madde
Uzun dönem kiralama sözleşmesinde beklenmeyen maliyetin üç kaynağı var. Birincisi kilometre aşımı: paket yıllık bir limit tanımlar ve aşan her kilometre için birim bedel uygulanır. Yıllık kullanımınızı olduğundan düşük tahmin etmek, aylık kirada kazandığınızdan fazlasını aşım bedelinde geri verdirir. Limitin nasıl hesaplandığını kilometre sınırı yazımızda ele aldık.
İkincisi erken çıkış. Sözleşme süresinden önce araç iade edilmek istendiğinde kalan dönemin bir bölümü ya da sabit bir cayma bedeli talep edilir. Şirket kullanımında ekip veya proje süresi belirsizse, daha kısa süreli bir sözleşme imzalamak uzun süreli bir sözleşmeden erken çıkmaktan ucuza gelir.
Üçüncüsü iade muayenesi. Araç teslim edilirken “normal aşınma” dışındaki hasarlar faturalandırılır ve bu tanım sözleşmeden sözleşmeye değişir. İmza öncesinde iade hasar tarifesinin bir kopyasını istemek, hangi çiziğin kaç liraya karşılık geldiğini baştan bilmek anlamına gelir. Teslim alırken yapılan kontrol de aynı ölçüde önemli; teslim alma kontrol listemiz bu aşama için kullanılabilir.
Şirketler için vergi tarafı nasıl hesaplanır?
Kurumsal kullanımda uzun dönem kiralama, aracı aktifleştirmek yerine kira giderine dönüştürdüğü için muhasebe tarafında farklı sonuç verir. Binek otomobillerde kira bedelinin gider olarak indirilebilecek kısmı ve katma değer vergisinin indirim durumu, Gelir Vergisi Kanunu’ndaki gider kısıtı hükümlerine bağlıdır ve bu sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Bu yüzden teklifteki aylık bedelin tamamını gider yazmayı varsaymamak gerekir. Doğru yöntem şudur: cari yıl için geçerli aylık kira gider sınırını ve KDV indirim oranını Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel tebliğ ve sirkülerlerinden teyit ettirmek, ardından mali müşavirinizle net maliyeti hesaplamak. Kurumsal tarafın diğer kriterlerini kurumsal araç kiralama yazımızda topladık. Satın alma ile kiralama arasındaki toplam maliyet karşılaştırması içinse kiralama mı satın alma mı analizine bakabilirsiniz.
Fatura düzeni de önemli: kira bedeli, kapsam dışı kalemler ve hizmet bedelleri aynı satırda toplanıyorsa gider takibi zorlaşır. Kalemlerin ayrı ayrı gösterilmesini talep etmek, yıl sonunda hangi masrafın nereden çıktığını görmenizi sağlar.
Kısaca
Uzun dönem kiralama sözleşmelerinde bakım, lastik, sigorta, muayene ve vergi kalemleri kiralayan şirkete; yakıt, geçiş ücretleri, cezalar ve kullanıcı hasarları kiracıya aittir. Fark yaratan şey bu genel dağılım değil, maddelerin ayrıntısı: lastikte takım sayısı ve değişim eşiği, sigortada muafiyet ve hasar hakkı, kullanımda kilometre limiti ve iade hasar tarifesi. Teklifleri aylık bedele göre sıralamak yerine bu dört başlığı yan yana yazıp karşılaştırmak, sözleşme süresi boyunca ödenecek gerçek tutarı görmenin tek yoludur.
Sıkça sorulan sorular
Paketlerin çoğunda dahildir ama kapsam bir sayıya bağlanır: sözleşme süresince belirli takım sayısı ya da yıllık hak. Bakılacak üç ayrıntı değişim eşiği, lastik marka sınıfı ve hasar ayrımıdır. Yola bağlı patlama ile kaldırıma vurma sonucu yan duvar hasarı farklı değerlendirilir.
Ceza aracın kayıtlı sahibi olan kiralayan şirkete tebliğ edilir, şirket de sözleşme gereği kiracıya yansıtır. Bazı firmalar bu işlem için hizmet bedeli ekler. Bildirim süresi sözleşmede yazılıdır; geç bildirim itiraz hakkınızı kullanmanızı zorlaştırabileceği için bu maddeyi okumak önemlidir.
Muafiyet, her hasarda kiracının üstlendiği sabit tutardır. Yıllık hasar hakkı aşıldığında bedel tamamen kiracıya geçebilir. Düşük aylık kira genellikle yüksek muafiyetle dengelenir; bu yüzden teklifleri karşılaştırırken muafiyet tutarı ve yıllık hasar hakkı, aylık bedelden daha belirleyici iki değerdir.
Mümkün ancak bedelli. Kalan dönemin bir bölümü ya da sabit bir cayma bedeli talep edilir. Kullanım süresi belirsizse daha kısa süreli bir sözleşme imzalamak, uzun süreli sözleşmeden erken çıkmaktan ucuza gelir. Cayma bedelinin hesaplanma yöntemi imza öncesinde yazılı olarak istenmelidir.
Aşan her kilometre için sözleşmede tanımlı birim bedel faturalanır. Yıllık kullanımı olduğundan düşük tahmin etmek, aylık kirada kazanılanı aşım bedelinde geri verdirir. Bazı sözleşmeler limitin yıl içinde yukarı güncellenmesine izin verir; bu esnekliği imza aşamasında sormak faydalı olur.
Bu içerikteki fiyat, vergi ve teknik bilgiler yayın tarihindeki verilere dayanır ve zamanla değişebilir. Karar öncesinde yetkili bayi, sigorta şirketi veya resmî kaynaklardan teyit alın. Çalışma yöntemimiz için Yayın İlkelerimize bakabilirsiniz.
İlgili içerikler
- Filo Kiralama Nedir? Şirketler İçin Maliyet ve Yönetim
- Operasyonel Kiralama Nedir? Şirketler İçin Tam Rehber
- Uzun Dönem Araç Kiralama Nasıl Çalışır? Baştan Sona
Yayın tarihi: 22 Ekim 2026