Bu yazıyı paylaş
İkinci el araç ararken en sık sorulan sorulardan biri, yaş mı kilometre mi daha belirleyicidir sorusudur. Kısa cevap: ikisi de tek başına yeterli değildir, ancak mekanik risk açısından kilometre, yaşlanmaya bağlı bozulma açısından yaş öne çıkar. Doğru yaklaşım, iki veriyi birbirine bölüp aracın hangi tempoda kullanıldığını bulmak ve bu tempoyu bakım geçmişiyle doğrulamaktır. Aşağıda bu hesabı ve yanıltıcı kombinasyonları örneklerle açıklıyoruz.
Yaş ve kilometre araçta neyi yıpratır?
İki veri farklı parçaları etkiler. Kilometre; motor, şanzıman, debriyaj, süspansiyon, fren diski ve direksiyon kutusu gibi hareketli aksamda doğrudan aşınma anlamına gelir. Yaş ise zamanla bozulan malzemeleri vurur: kauçuk hortumlar, salmastralar, triger kayışı, lastikler, akü, amortisör keçeleri, klima contaları ve elektronik bağlantı noktaları.
Bu yüzden 12 yaşında 90 bin kilometrede bir araç, «az kullanılmış» olmasına rağmen çürümüş kauçuk parçalar ve kurumuş keçeler taşıyabilir. Aynı şekilde 4 yaşında 200 bin kilometrede bir araç, gövde ve kauçuk açısından taze ama yürüyen aksam açısından yorgun olabilir. Yaş mı kilometre mi sorusunun cevabı, hangi tür masrafa daha hazırlıklı olduğunuza göre değişir.
Yıllık ortalama kilometre nasıl hesaplanır?
Tek satırlık bir hesap, iki veriyi birleştirir: toplam kilometreyi araç yaşına bölün. Türkiye’de binek araçlarda yıllık 15-20 bin kilometre aralığı yaygın bir orta bant kabul edilir. Bu bandın altı ve üstü ayrı hikâyeler anlatır.
| Yıllık ortalama | Ne anlama gelir | Öncelikli kontrol |
|---|---|---|
| 7.000 km altı | Çok az kullanım, uzun süre park | Kauçuk parçalar, akü, lastik üretim tarihi, fren diski paslanması, yakıt sistemi |
| 7.000 – 15.000 km | Şehir ağırlıklı, kısa mesafe | Soğuk çalışma izleri, partikül filtresi, debriyaj, şanzıman |
| 15.000 – 25.000 km | Dengeli karma kullanım | Standart periyodik bakım zinciri |
| 25.000 – 40.000 km | Uzun yol ağırlıklı | Motor sağlığı iyi olabilir; süspansiyon, lastik, fren aşınması |
| 40.000 km üstü | Ticari veya filo kullanımı ihtimali | Ruhsat geçmişi, kiralık/taksi kaydı, bakım kayıtlarının düzenliliği |
Örnek: 2019 model, 190 bin kilometrede bir araç yaklaşık yılda 27 bin kilometre yapmış demektir. Bu, büyük olasılıkla otoyol ağırlıklı bir kullanımdır ve motor için kötü haber değildir. Buna karşılık 2019 model 45 bin kilometredeki bir araç yılda 6 bin kilometre yapmıştır; motoru genç görünse de kısa mesafe ve uzun park dönemleri kendi sorunlarını üretmiş olabilir.
Az kilometre her zaman iyi midir?
Hayır. Piyasada «garajdan çıkma» tanımıyla pazarlanan araçlar çoğu zaman prim ister, ama düşük kilometre şu risklerle gelir:
- Lastikler kilometre az olduğu için sağlam görünür; oysa kauçuk yaklaşık altı yıldan sonra sertleşir. Yan duvardaki DOT üretim haftasını mutlaka okuyun.
- Uzun süre çalıştırılmayan motorlarda keçeler kurur, yağ sızıntısı başlar.
- Fren diskleri paslanır, kaliperler tutukluk yapar.
- Akü ömrü kullanımdan bağımsız olarak azalır.
- Dizel araçlarda sürekli kısa mesafe, partikül filtresinin kendini temizleyememesine yol açar. Bu konuda DPF filtresinin neden tıkandığını anlatan yazımız ayrıntı veriyor.
- Triger kayışı gibi parçalarda üretici hem kilometre hem yıl sınırı verir; hangisi önce dolarsa değişim zamanı gelmiştir.
Yüksek kilometre ne zaman kabul edilebilir?
Yüksek kilometre, düzenli bakımla birlikte geldiğinde pazarlık avantajına dönüşebilir. Burada belirleyici olan üç şey var: bakımların üretici aralığında yapılmış olması, bakımların belgeli olması ve kilometrenin ağırlıklı olarak uzun yolda birikmiş olması.
Uzun yolda çalışan bir motor sabit devirde ve ısınmış halde çalışır; bu, soğuk çalıştırmaların sürekli tekrarlandığı şehir kullanımından daha az yıpratıcıdır. Yine de 150 bin kilometrenin üzerindeki araçlarda debriyaj, su pompası, amortisör ve triger seti gibi kalemler için bütçe ayırmak gerekir. Bu eşiğe daha yakından bakmak isterseniz yüksek kilometreli araç alınır mı yazımızda kalem kalem risk dökümü var.
Kilometre ile fiyat arasındaki ilişki
İkinci el fiyatlamasında kilometre ve yaş birlikte iş görür ama etkileri aynı hızda azalmaz. Yaşın etkisi ilk yıllarda serttir ve zamanla yavaşlar; kilometrenin etkisi ise belirli eşiklerde basamaklı biçimde artar. 100 bin, 150 bin ve 200 bin gibi yuvarlak sayılar piyasada psikolojik sınır işlevi görür ve fiyatı eşik atlar gibi düşürür.
Bu durum alıcı için bir fırsat da yaratır: 98 bin kilometredeki bir araçla 103 bin kilometredeki araç arasında mekanik olarak kayda değer bir fark yoktur, ama fiyat farkı olabilir. Etkinin ayrıntısı için kilometrenin araç değerine etkisini anlatan yazımıza bakın.
Kilometre doğrulaması nasıl yapılır?
Yaş mı kilometre mi tartışmasının pratikte en kritik tarafı, gösterge panelindeki sayının gerçek olup olmadığıdır. Kilometre geriye alınabilir; bunu tespit etmenin birkaç yolu var:
- Araç muayene kayıtlarındaki kilometre değerlerini tarih sırasıyla karşılaştırın; sayı hiçbir zaman düşmemelidir.
- Yetkili veya özel serviste tutulan bakım kayıtlarını isteyin; servis yazılımı genellikle her girişte kilometreyi kaydeder.
- Ekspertizde OBD üzerinden farklı kontrol ünitelerindeki kilometre bilgisinin tutarlılığına bakılmasını isteyin.
- Fiziksel izlerle karşılaştırın: direksiyon simidi, vites topuzu, pedal lastikleri, sürücü koltuğu yan desteği ve kapı kolu aşınması kilometreyle uyumlu olmalıdır.
- Lastik, balata ve triger gibi parçaların değişim tarihlerini bakım faturalarıyla eşleştirin.
Rapor okumakta zorlanıyorsanız ekspertiz raporunun nasıl okunacağını anlatan rehberimiz hangi satırın ne anlama geldiğini açıklıyor.
Yaş mı kilometre mi: araç tipine göre değişen cevap
Yaş mı kilometre mi sorusunun ağırlığı, baktığınız aracın türüne göre de kayar. Dizel bir araçta yüksek kilometre, motor mimarisi buna göre tasarlandığı için benzinliye kıyasla daha kolay kabul edilir; buna karşılık partikül filtresi ve enjektör kalemleri devreye girer. Küçük hacimli turbo benzinli motorlarda ise yüksek kilometre turbo, zincir gergisi ve yağ tüketimi başlıklarını öne çıkarır.
Elektrikli araçlarda denklem tamamen değişir. Motor ve şanzıman tarafındaki aşınma kalemleri neredeyse ortadan kalkar, yerini bataryanın sağlık durumu alır. Burada belirleyici olan yalnızca kilometre değil, aracın hangi sıcaklıklarda kullanıldığı, ne sıklıkla hızlı şarj yapıldığı ve bataryanın sürekli yüksek doluluk oranında bekletilip bekletilmediğidir. Elektrikli bir araçta yaş, batarya kimyası açısından kilometre kadar önemlidir.
Hibritlerde ise iki sistem bir arada değerlendirilir. Şehir ağırlıklı kullanılmış yüksek kilometreli bir hibritte fren balataları beklenenden az aşınmış olabilir, çünkü yavaşlamanın bir kısmı elektrik motoruyla yapılır. Bu, kilometreye bakarak kurduğunuz beklentinin her parça için geçerli olmadığının iyi bir örneğidir.
Karar verirken hangi sıralamayı izlemeli?
Pratikte şu sıra iyi çalışır: önce bakım geçmişi, sonra hasar kaydı, sonra kilometre, en son yaş. Bakımı belgeli ve hasarsız 160 bin kilometredeki bir araç, bakım kaydı olmayan ve boyalı 80 bin kilometredeki bir araçtan çoğu zaman daha güvenli bir alımdır.
Bütçenizi kurarken de alış fiyatını değil, ilk yıl toplam maliyetini hesaplayın: sigorta, muayene, lastik, olası bakım kalemleri ve vergi. İki aday araç arasında karar veremiyorsanız her biri için bu listeyi ayrı ayrı çıkarın; fark çoğu zaman etiket fiyatından daha net konuşur.
Kısaca
Yaş mı kilometre mi sorusunun tek bir doğru cevabı yok; ikisini bölerek elde ettiğiniz yıllık ortalama kullanımı, bakım belgeleri ve hasar kaydıyla birlikte okumak gerekiyor. Aşırı düşük kilometre kauçuk ve elektrik kaynaklı sorunlar, aşırı yüksek kilometre ise yürüyen aksam ve şanzıman kaynaklı masraflar anlamına gelir. Gösterge panelindeki sayıyı mutlaka muayene ve servis kayıtlarıyla doğrulayın, kararınızı tek bir rakama değil geçmişin bütününe dayandırın.
Sıkça sorulan sorular
İkisi farklı riskleri anlatır. Kilometre motor, şanzıman ve süspansiyon gibi hareketli aksamdaki aşınmayı; yaş ise kauçuk, keçe, lastik ve akü gibi zamanla bozulan parçaları etkiler. Doğru yaklaşım, toplam kilometreyi yaşa bölerek yıllık ortalamayı bulmak ve bunu bakım geçmişiyle birlikte okumaktır.
Türkiye'de binek araçlarda yıllık 15-20 bin kilometre yaygın bir orta banttır. Bunun belirgin altı uzun park ve kısa mesafe kullanımına, belirgin üstü ise uzun yol ya da ticari kullanıma işaret eder. İkisi de baştan kötü değildir; her biri farklı kontrol listesi gerektirir.
Uzun süre çalıştırılmayan araçlarda keçeler kurur, fren diskleri paslanır, akü yorulur ve lastikler kilometreden bağımsız olarak sertleşir. Dizel araçlarda sürekli kısa mesafe partikül filtresinin kendini temizlemesini engeller. Lastiklerdeki DOT üretim tarihini mutlaka kontrol edin.
Araç muayene kayıtlarındaki kilometre değerlerini tarih sırasıyla karşılaştırın; sayı hiçbir zaman düşmemelidir. Servis kayıtlarını isteyin, ekspertizde farklı kontrol ünitelerindeki kilometre bilgisinin tutarlılığını sorgulatın ve direksiyon, pedal, koltuk aşınmasıyla karşılaştırın.
Bakımı belgeli, hasar kaydı temiz ve kilometresi ağırlıklı olarak uzun yolda birikmiş bir araç alınabilir ve pazarlık avantajı sunar. Ancak 150 bin kilometre üzerinde debriyaj, su pompası, amortisör ve triger seti gibi kalemler için önceden bütçe ayırmak gerekir.
Bu içerikteki fiyat, vergi ve teknik bilgiler yayın tarihindeki verilere dayanır ve zamanla değişebilir. Karar öncesinde yetkili bayi, sigorta şirketi veya resmî kaynaklardan teyit alın. Çalışma yöntemimiz için Yayın İlkelerimize bakabilirsiniz.
Yayın tarihi: 23 Eylül 2026