İçten Yanmalı Motor Yasağında Esneme: Türkiye’ye Etkisi

Avrupa Parlamentosu’nun Çevre Komitesi 4 Kasım 2026’da, yeni otomobillerde içten yanmalı motor satışını 2035’te fiilen bitiren yüzde 100 emisyon azaltım hedefini yüzde 87,5’e çeken uzlaşı metnini 48’e 30 oyla kabul etti. Karar henüz yürürlükte değil; metnin genel kurul onayı aralık ayına, AB Konseyi ile müzakereler ise sonrasına kalıyor ve bugün geçerli kural hâlâ yüzde 100. Türkiye açısından kritik nokta şu: otomotiv ihracatının büyük bölümünü Avrupa Birliği’ne yapan bir sanayi, içten yanmalı motor ve aktarma organı üretimine biçtiği ömrü yeniden hesaplamak durumunda.

Çevre Komitesi içten yanmalı motor hedefinde ne değiştirdi?

Komite metni, 2035 sonrası için tek bir yasak tanımlamak yerine filo ortalaması üzerinden esneklik tanıyor. Öne çıkan başlıklar şunlar:

• Binek otomobilde 2035 hedefi: 2021 referansına göre yüzde 100 yerine yüzde 87,5 azaltım.
• Dengeleme kredisi: Üreticiler kalan emisyonun bir bölümünü, AB’de üretilmiş düşük karbonlu çelik kullanımına bağlı kredilerle dengeleyebilecek. Bu kredinin üst sınırı referans hedefin yüzde 7,5’i; toplamda yüzde 95 seviyesine karşılık geliyor.
• Hafif ticaride: 2035 hedefi yüzde 100’den yüzde 80’e, 2030 hedefi ise mevcut yüzde 50’den yüzde 35’e iniyor. Komisyonun teklifi 2030 için yüzde 40’tı.
• Yenilenebilir yakıt: Yalnızca uygun görülen yenilenebilir yakıtlarla çalışan araçlar sıfır emisyonlu sayılacak.
• Çarpan teşvikleri: AB’de üretilen küçük elektrikli otomobiller filo hesabında 1,4 araç, yüksek verimli elektrikli modeller 1,2 araç olarak sayılacak; sosyal kiralama programları bu çarpanlara 0,1 ekliyor.

Raportör Massimiliano Salini uzlaşıyı Avrupa otomotiv sanayisi için dönüm noktası olarak tanımladı ve içten yanmalı motorlu otomobillerin dengeleme yükümlülüğü olmadan tescil edilebileceğini söyledi. Avrupa sanayi örgütleri ise metni olumlu ama yetersiz buldu; koşulsuz yüzde 90 hedefi ve daha güçlü teknoloji tarafsızlığı istiyorlar.

Yüzde 87,5 ve yüzde 7,5: sayılar ne anlatıyor?

Rakamların tek başına anlamı sınırlı; önemli olan hangi aşamada hangi metnin ne önerdiği. Tabloda üç metni yan yana koyduk.

Konu	Yürürlükteki kural	Komisyon teklifi (Aralık 2025)	Çevre Komitesi metni (Kasım 2026)
Otomobil 2035 azaltımı	%100	%90	%87,5
Dengeleme kredisi üst sınırı	Yok	Sınırlı esneklik	%7,5 (2034 sonuna kadar %3)
Hafif ticari 2030	%50	%40	%35
Hafif ticari 2035	%100	%90	%80
Hukuki durum	Yürürlükte	Teklif	Komite kararı

Pratik karşılığı şu: yüzde 87,5 hedefi, 2035’ten sonra da sınırlı sayıda içten yanmalı motorlu otomobilin tescil edilebileceği anlamına geliyor. Filo ortalaması tutuyorsa bir üretici benzinli veya hibrit bir modeli satmaya devam edebilir. Bu, “yasak kalktı” demek değil; yasağın yerini kota benzeri bir filo matematiği alıyor.

Karar kesinleşti mi? Süreç nasıl işliyor?

Hayır. AB’de bu tür bir düzenleme üç aşamada olgunlaşır. Komisyon teklif eder, Parlamento ve Konsey ayrı ayrı pozisyon belirler, ardından üçlü müzakerede ortak metin çıkar. Şu an yalnızca Parlamento’nun komite düzeyindeki pozisyonu belli. Genel kurul oylaması aralık ayında bekleniyor; onaylanırsa Parlamento Konsey ile pazarlık yetkisi almış olacak.

Bu nedenle bugün bir otomobil alıcısının ya da tedarikçinin plan değiştirmesi için yeterli hukuki zemin yok. Üretim yatırımı kararları ise farklı çalışır: fabrikalar 2035’i değil 2030’ların başındaki model döngüsünü planladığı için, sinyalin yönü tek başına önem taşıyor.

Müzakerede iki farklı baskı birlikte çalışıyor. Bir yanda hedefin daha da yumuşatılmasını isteyen üye ülkeler ve sanayi örgütleri, diğer yanda yatırım öngörülebilirliğinin bozulmasından şikâyet eden şarj altyapısı ve batarya yatırımcıları var. Bu nedenle nihai metnin komite çizgisinin bir miktar üzerinde, yani daha sıkı bir hedefte uzlaşması da mümkün. Takvimin bugünden kesinleştiğini varsayarak uzun vadeli bir yatırım kararı vermek bu aşamada riskli görünüyor.

Türkiye otomotiv sanayisi neden yakından izliyor?

Türkiye’de üretilen araçların ve parçaların ana pazarı AB. Anadolu Ajansı’nın aktardığı Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği verilerine göre 2026’nın dokuz ayında Türkiye’nin otomotiv ihracatında AB’nin payı yüzde 73,7 ile ilk sırada yer aldı. Yani Brüksel’de belirlenen emisyon takvimi, Bursa ve Kocaeli’deki üretim planını doğrudan etkiliyor.

Üretimin yönü zaten baskı altında. Sektörde 2026 boyunca üretim tarafında daralma konuşuldu; bu tabloyu otomotiv üretiminde 2026 daralması yazısında ele aldık. Emisyon hedefinin yumuşaması iki yönlü etki üretiyor: mevcut hatların ömrü uzayabilir, ama elektrikli model yatırımını AB içine çekmeye çalışan “Avrupa’da üretilmiş” koşullu teşvikler Türkiye’yi dezavantajlı konuma düşürebilir. Benzer koşulluluk tartışmasını AB sanayi hızlandırma yasası yazısında da görmüştük.

İçten yanmalı motor tedarik zinciri için iki senaryo

Türkiye’de tedarik sanayisinin önemli bir bölümü içten yanmalı motor etrafında kurulu: enjeksiyon grupları, egzoz ve emisyon kontrol parçaları, şanzıman bileşenleri, turbo ve soğutma sistemleri. İki senaryo ayrışıyor.

• Uzatılmış geçiş: Nihai metin komite çizgisine yakın kalırsa, içten yanmalı motor parçalarına talep 2035 sonrasına sarkar. Mevcut kalıp ve hatlar daha uzun süre amorti edilir, ama yeni yatırım iştahı düşük kalır.
• Hızlı elektrikleşme: Konsey müzakerede hedefi yukarı çekerse veya çarpan teşvikleri AB içi üretimi fazlasıyla kayırırsa, parça tedarikçisinin batarya paketi, elektrik motoru, güç elektroniği ve termal yönetim tarafına geçiş hızını artırması gerekir.

İkisi arasındaki ortak nokta belirsizliğin kendisi. Tedarikçi tarafında doğru hamle, tek bir senaryoya kilitlenmek yerine aynı hattan hem içten yanmalı hem elektrikli araç parçası çıkarabilen esnek üretim kabiliyeti kurmak.

Türkiye’deki otomobil alıcısı için ne değişir?

Kısa vadede hiçbir şey. Türkiye AB emisyon rejimine tabi değil; buradaki fiyatı ÖTV matrahları, kur ve arz belirliyor. Orta vadede ise dolaylı bir etki söz konusu: Avrupa’da benzinli ve hibrit modellerin ömrü uzarsa, üreticilerin bu modelleri geliştirmeye devam etmesi Türkiye’ye gelen model yelpazesini de genişletir.

Bugün araç değiştirecek biri için pratik sonuç şu: 2035 tartışması, benzinli bir otomobilin ikinci el değerini yakın vadede belirleyen etken değil. Motor tipi kararını kendi kullanım profilinize göre vermek daha doğru; karşılaştırmayı hibrit mi elektrikli mi yazısında ayrıntılandırdık.

İkinci el tarafında dikkat edilmesi gereken şey beklentinin kendisi. Avrupa’da benzinli modellerin ömrünün uzayacağı algısı güçlenirse, benzinli ve dizel araçların değer kaybı eğrisi bir miktar yavaşlayabilir. Bu etki Türkiye’de doğrudan değil; ithal ikinci el arzı ve üreticilerin model planı üzerinden gecikmeli biçimde görülür. Bugün verilecek bir alım kararını bu beklentiye dayandırmak için elde yeterli veri yok.

Elektrikli dönüşüm duruyor mu?

Metnin yönü hedefi yumuşatmak olsa da elektrikli araç tarafında teşvik mantığı korunuyor. Küçük ve verimli elektrikli modellere verilen çarpanlar, üreticileri pahalı büyük SUV’lar yerine erişilebilir elektrikli otomobil üretmeye yönlendirmeyi amaçlıyor. Yenilenebilir yakıtla çalışan araçların sıfır emisyonlu sayılması ise sentetik yakıt ve menzil uzatıcılı yapılara kapı aralıyor.

Dolayısıyla doğru okuma “elektrikliden vazgeçildi” değil, “takvim tek yoldan değil birkaç yoldan yürüyecek” biçiminde. İçten yanmalı motor kısa vadede sahnede kalıyor; ağırlık merkezi yine elektriğe kayıyor.

Kısaca

• Çevre Komitesi, otomobilde 2035 azaltım hedefini yüzde 100’den yüzde 87,5’e çekti; oylama 48’e 30 oldu.
• Metin bağlayıcı değil. Genel kurul aralıkta oylayacak, ardından Konsey müzakeresi var; bugün yüzde 100 kuralı yürürlükte.
• Türkiye otomotiv ihracatının ana pazarı AB olduğu için takvimin yönü üretim planını doğrudan etkiliyor.
• Tedarik sanayisi için en savunulabilir pozisyon, tek senaryoya yatırım yapmak yerine esnek üretim kabiliyeti kurmak.
• Türkiye’deki alıcı için kısa vadede fiyat veya ikinci el değeri açısından somut bir değişiklik yok.

Kaynaklar

• Motor1 — EU Parliament Proposal To Soften 2035 Car Emissions Rules
• Eunews — Parliament gives initial approval to the backtracking on the 2035 combustion engine ban
• Anadolu Ajansı — Türkiye’nin 9 aylık otomotiv ihracatında AB’nin payı

Sıkça sorulan sorular

Bu içerikteki fiyat, vergi ve teknik bilgiler yayın tarihindeki verilere dayanır ve zamanla değişebilir. Karar öncesinde yetkili bayi, sigorta şirketi veya resmî kaynaklardan teyit alın. Çalışma yöntemimiz için Yayın İlkelerimize bakabilirsiniz.

İlgili içerikler

• Hafif Ticari Araç Satışları Ekimde Yüzde 39,5 Geriledi
• Lassa Snoways 5 Kış Lastiği: EV Uyumlu Yeni Nesil
• IONIQ 3 Üretimi İzmit’te: Avrupa’da Yılın Otomobili Finalisti

Yayın tarihi: 10 Kasım 2026